Hoe kan je kelderzwam herkennen en bestrijden?

Wie denkt aan zwammen, denkt misschien aan een kleurrijk herfstlandschap. Je komt ze graag tegen in het bos, maar liever niet in je kelder. Toch vormt een vochtige, slecht verluchte kelder de ideale omgeving voor kelderzwam. Deze schimmel vreet aan je materialen en heeft ook een impact op je gezondheid. Hoe herken je kelderzwam, wat is het verschil met huiszwam en vooral: hoe krijg je hem weg?

Wat is kelderzwam?

Kelderzwam is de gangbare naam voor Coniophora puteana, een schimmel die vooral groeit op nat hout. Je treft hem daarom vaak aan in vochtige kelders met onvoldoende ventilatie.

De kelderzwam nestelt zich op het vochtige hout en voedt zich ermee. Hij breekt de cellulose in het hout af en laat de bruine lignine achter. Daardoor krimpt het hout en scheurt het in blokjes, alsof iemand er met een mes ruitjes in kerfde. Dat blokjespatroon is typerend voor bruinrot, een specifiek type houtrot.

De zwam zelf valt minder op. Hij laat dunne, donkere schimmeldraden achter op het hout of bedekt het met een dun bruinachtig tot olijfkleurig vlies.

Waar tref je kelderzwam aan?

De naam laat niet veel aan de verbeelding over. Een kelderzwam duikt inderdaad vooral op in kelders. Daar nestelt het zich op houten componenten, zoals:

• kelderbalken en moerbalken die in een vochtige muur ingemetseld zijn. De balkkop is het klassieke startpunt.
• onder een houten vloer boven een slecht geventileerde kruipruimte.
• achter lambriseringen of een ingebouwde kast, waar vocht moeilijk kan verdampen.

Wat is het verschil tussen kelderzwam en huiszwam?

Kelderzwam en huiszwam tasten allebei hout aan, maar gedragen zich anders. Huiszwam, met de wetenschappelijke naam Serpula lacrymans, is van een heel ander kaliber dan kelderzwam. Kijk even mee:

Verspreiding

Kelderzwam ontwikkelt zich alleen op vochtige plekken. Huiszwam, daarentegen, kan zich veel verder verspreiden - ook naar droge ruimtes. Die laatste vormt strengen die over en door poreuze bouwmaterialen groeien en vocht naar andere plaatsen transporteren.

Vochtbehoefte

Kelderzwam heeft vocht nodig om te overleven. Zakt het vochtgehalte, dan sterft de schimmel vanzelf af. Eenmaal gevestigd, is de huiszwam veel minder afhankelijk van de vochtbron.

Uitzicht

Kelderzwam uit zich in dunne, donkerbruine tot zwarte schimmeldraden. Bij huiszwam zie je eerder lichtere, dikkere strengen en een wit tot grijsachtig, wattenachtig mycelium.

Hoe bestrijd je kelderzwam?

De aandachtige lezer viste de behandeling van kelderzwam zelf al uit. Door hem zijn voedselbron te ontnemen, sterft de zwam vanzelf af.  

De belangrijkste vraag is dus: waar komt het vocht, waarmee hij zich voedt, vandaan? Laat een specialist daarom de oorzaak achterhalen. In kelders gaat het meestal om grondwater dat via de keldermuren of -vloer binnendringt, vaak onder druk van de hoge grondwaterstand.

Daarom maken we je kelder weer waterdicht. Zodra de luchtvochtigheid daalt, trekt de kelderzwam vanzelf weg. Daarmee is de klus nog niet helemaal geklaard. Controleer achteraf of het aangetaste hout niet vervangen moet worden.

Zo maken we je kelder waterdicht

Hoe schadelijk is kelderzwam?

Kelderzwam is misschien minder berucht dan huiszwam, maar onschuldig is hij zeker niet. Vooral je woning ziet ervan af. Kelderzwam vreet aan hout, dat geleidelijk zijn draagkracht verliest. Een balk kan er nog behoorlijk uitzien, terwijl het hout vanbinnen al sterk verzwakt is.

Ook voor je gezondheid brengt een kelderzwam geen goed nieuws. De hoge luchtvochtigheid waarin hij gedijt, creëert gunstige omstandigheden voor andere schimmels. Die kunnen allerhande luchtwegklachten en ziektes uitlokken.  

Daarom is het belangrijk om meteen in te grijpen bij de eerste sporen van kelderzwam.

Laat de oorzaak van kelderzwam gratis onderzoeken

Zie je donkere strengen op je kelderbalken of hout dat in kleine blokjes barst? Laat dan eerst bepalen om welke zwam het gaat en waar het vocht precies vandaan komt. Onze vochtspecialist komt gratis langs, neemt de zwam onder de loep en bezorgt je een professioneel verslag.

Vraag je gratis diagnose aan

Veelgestelde vragen over kelderzwam

• Kan ik kelderzwam zelf bestrijden?
  De zwam verwijderen kan je zelf, maar daarmee is de kous niet af. Zolang het hout vochtig blijft, komt de zwam terug. Daarom laat je de oorzaak van het vochtprobleem beter behandelen door een vochtexpert. Zo voorkom je dat de aantasting terugkomt of zich verder uitbreidt.
  ‍
• Verdwijnt kelderzwam vanzelf als de kelder droog is?
  De schimmel stopt inderdaad met groeien en sterft af zodra het hout voldoende uitdroogt. Maar hout dat door bruinrot zijn stevigheid verloor, wordt niet opnieuw sterk zodra het droog is. Laat aangetaste houten onderdelen daarom controleren en indien nodig vervangen.
  ‍
• Is kelderzwam gevaarlijk voor mijn gezondheid?
  Kelderzwam op zich is niet giftig. De omstandigheden waarin kelderzwam gedijt, een hoge luchtvochtigheid en een muffe geur, zijn dat wel. Een vochtig klimaat bevordert de ontwikkeling van andere schimmels, die luchtwegklachten kunnen veroorzaken of verergeren.
  ‍
• Hoe weet ik zeker of het om kelderzwam of om huiszwam gaat?
  Kijk aandachtig naar de strengen. Kelderzwam vormt dunne, donkerbruine tot zwarte strengen. Bij huiszwam zie je eerder dikkere, lichtere strengen met een grijsachtige kern. Bij twijfel is dit geen gok die je zelf moet maken. Schakel een specialist in.
  ‍
• Kan kelderzwam in beton of metselwerk groeien?
  Kelderzwam tast voornamelijk vochtig hout en andere cellulosehoudende materialen aan. De schimmeldraden kunnen wel over omliggende materialen lopen, zonder die zelf aan te tasten. Strengen die zich door het metselwerk wurmen en ook op droge plaatsen opduiken? Die wijzen eerder op huiszwam.