Donkere strengen op een kelderbalk, hout dat in blokjes scheurt: kelderzwam is een van de vaakst verkeerd benoemde problemen in een vochtige kelder. Verwar je hem met huiszwam, dan betaal je te veel. Omgekeerd is veel erger. In deze blog lees je hoe je de twee uit elkaar houdt en wat er dan moet gebeuren.
| Head | Head | Head | Head | Head |
|---|---|---|---|---|
| Cell | Cell | Cell | Cell | Cell |
Kelderzwam is de gangbare naam voor Coniophora puteana, een houtaantastende schimmel die zich vestigt op hout dat langdurig nat staat. Je vindt hem waar het vocht blijft hangen: kelderbalken, de onderkant van een houten vloer, een trapaanzet tegen een vochtige muur, een raamkozijn in een souterrain.
Hij veroorzaakt bruinrot. De schimmel breekt de cellulose in het hout af en laat de bruine lignine achter. Daardoor krimpt het hout en scheurt het in blokjes, dwars en overlangs, alsof er iemand met een mes ruitjes in heeft gekerfd. Dat blokjespatroon is het duidelijkste kenmerk van een aantasting.
Wat je van de schimmel zelf ziet, is meestal beperkt: dunne, donkerbruine tot bijna zwarte draden over het hout of de muur, en soms een dun olijfbruin vlies. Vruchtlichamen zijn binnenshuis zeldzaam.
Dit is de belangrijkste vraag bij een houtaantasting, en het antwoord bepaalt de omvang van de ingreep volledig. Huiszwam (Serpula lacrymans) is namelijk een heel ander kaliber dan kelderzwam.
Kelderzwam blijft waar het hout nat is. Huiszwam niet: die vormt dikke strengen die dwars door metselwerk groeien en zelf water transporteren. Daardoor kan huiszwam zich verplaatsen naar hout dat op zichzelf droog is, in een andere kamer of zelfs een andere verdieping. Kelderzwam kan dat niet.
Kelderzwam heeft blijvend nat hout nodig. Zakt het vochtgehalte, dan valt de schimmel stil en sterft hij af. Huiszwam is eenmaal gevestigd veel minder afhankelijk van de vochtbron, precies omdat hij zijn eigen water aanvoert.
De strengen van kelderzwam zijn dun en donker, en ze breken makkelijk. Die van huiszwam zijn dikker, grijswit en veerkrachtig, en zijn mycelium ziet er watachtig uit, als grijswitte watten. Het vruchtlichaam van huiszwam is opvallend: een platte, roestbruine koek met een witte rand.
Bij kelderzwam is het wegnemen van de vochtbron de kern van de behandeling. Bij huiszwam volstaat dat niet: daar moet het aangetaste hout ruim voorbij de zichtbare schade weg, en het omliggende metselwerk mee behandeld worden.
De verwarring kost dus twee kanten op geld. Kelderzwam aanzien voor huiszwam leidt tot een veel zwaardere en duurdere ingreep dan nodig. Huiszwam aanzien voor kelderzwam is de gevaarlijke fout: dan droog je de kelder en groeit de schimmel ondertussen rustig verder in de constructie. Hoe wij huiszwam aanpakken, staat in hoe pak je huiszwam aan.
De naam is geen toeval, maar de kelder is niet de enige plek. Kelderzwam duikt op waar hout en aanhoudend vocht elkaar raken:
Vaak is de zwam het gevolg en niet de oorzaak. Zit er water in je kelder, dan is dat het echte probleem; zie vocht in de kelder en natte kelder.
Kelderzwam is minder berucht dan huiszwam, maar dat maakt hem niet onschuldig. Voor de constructie is bruinrot ernstig: aangetast hout verliest zijn draagkracht, en dat gebeurt sneller dan je aan de buitenkant ziet. Een balk kan er van buiten redelijk uitzien terwijl de kern al brokkelt. Duw met een schroevendraaier in het hout: geeft het makkelijk mee, dan is de schade al ver.
Voor de gezondheid is het risico beperkter. Kelderzwam produceert geen gif dat via de lucht een woning onbewoonbaar maakt. Wel gaat de aantasting samen met een hoge luchtvochtigheid en een muffe geur, en die omgeving brengt vaak ook gewone schimmels mee die luchtwegklachten kunnen verergeren. Welke soorten dat zijn, lees je in welke soorten schimmels komen voor in huis.
De volgorde is hier belangrijker dan het product.
Wat je beter laat: een fungicide spuiten op nog nat hout. Zolang de vochtbron er is, komt de aantasting terug. En zolang de soort niet vaststaat, weet je niet of je met een lokaal probleem te maken hebt of met iets dat zich door de muur verplaatst.
Bij een bevestigde kelderzwam ziet een correcte aanpak er ongeveer zo uit. Eerst gaat de vochtbron weg, want dat is de eigenlijke behandeling: bij een natte kelder betekent dat kelderdichting, bij opstijgend vocht een nieuwe waterkerende laag, bij een lek de herstelling ervan.
Daarna wordt het aangetaste hout beoordeeld en waar nodig vervangen, wordt het resterende hout behandeld, en wordt de ruimte zo ingericht dat het hout droog blijft. Dat laatste is geen bijzaak: zonder blijvende ventilatie komt het vocht terug, en dan begint alles opnieuw. Aantasting van hout door aanhoudend vocht in het algemeen behandelen we op onze pagina over houtrot.
De schimmel wegnemen kan je zelf, maar dat is het probleem niet. Zolang het hout nat blijft, komt hij terug. En zolang niet vaststaat of het kelderzwam of huiszwam is, weet je niet of het bij die ene balk blijft. Laat daarom eerst de soort en de vochtbron bepalen.
De schimmel stopt inderdaad met groeien en sterft af zodra het hout voldoende uitdroogt. Maar de schade aan het hout herstelt niet: wat zijn draagkracht kwijt is, blijft dat. Drogen voorkomt erger, het repareert niets.
Het risico is beperkter dan bij de schimmels die je met condens in huis krijgt. De omstandigheden waarin kelderzwam gedijt, een hoge luchtvochtigheid en een muffe geur, brengen wel vaak gewone schimmels mee die luchtwegklachten kunnen verergeren.
Aan de strengen en het mycelium. Dun, donker en breekbaar wijst op kelderzwam; dik, grijswit en veerkrachtig op huiszwam. Groeit het over of dóór metselwerk, dan is huiszwam veel waarschijnlijker. Bij twijfel is dit geen gok die je zelf moet maken.
Nee, hij tast alleen hout aan. Je kan de donkere strengen wel over een muuroppervlak zien lopen op weg naar hout. Dwars door metselwerk groeien en zichzelf van water voorzien, dat doet huiszwam, en dat is precies waarom die veel gevaarlijker is.
Donkere strengen op je kelderbalken, of hout dat in blokjes scheurt? Laat eerst bepalen om welke zwam het gaat en waar het vocht vandaan komt. Aqua Protect komt gratis langs, onderzoekt het hout en de vochtbron en bezorgt je een verslag met een prijs op maat. Vraag je gratis expertise aan.
Een saneerpleister is opzettelijk poreus: hij laat je muur verder drogen en vangt de zouten op die gewone pleister eraf duwen. Ontdek wanneer je hem nodig hebt, waarom de volgorde telt en wat je van de afwerking mag verwachten.
.webp)
Een vochtplek op je plafond komt bijna altijd van boven, maar zelden recht erboven. Ontdek de vijf mogelijke bronnen, wat de vorm en de timing van de vlek verraden en wanneer een gipsplafond echt dringend wordt.
.webp)
Een vochtplek in je muur is vervelend, maar ze verraadt ook waar het water vandaan komt. Ontdek wat de hoogte, de kleur en het gedrag van de plek je vertellen, en waarom overschilderen het probleem alleen groter maakt.
Een erkend vocht- en mosexpert kijkt je muren, kelder, dak of gevel na. De diagnose is gratis, het advies op maat. En jij beslist wat erna komt.
